Cooliris

Cooliris, destekleyen internet sitesi içerisindeki tüm görsel medyayı 3 boyutlu, hareket ettirilebilir, yakınlaştırılıp uzaklaştırılabilir bir hale getiriyor. Hemde sadece 1 tıkla ! Üstelik başta Google, Facebook, Flickr, YouTube ve MySpace olmak üzere bir çok popüler site tarafından destekleniyor.

Cooliris ayrıca ReadWriteWeb‘in seçtiği 2008 ‘in En iyi Tüketici Uygulamaları ve 2008 ‘in En iyi Alternatif Arama Motoru ödüllerine layık görüldü.

Görsel olarak müthiş bir göz zevki ve kullanım açısından optimum kolaylığı veren Cooliris ‘in en büyük dezavanajı Firefox ‘un belleğinizden fazlaca yiyecek olması… Normalde temalı kullanılan, 3-4 hafif add-on bulunan bir Firefox tarayıcı 60-100 MB bellek kullanırken, Cooliris aktive edildiğinde bu boyut 200 MB ‘a kadar çıkabiliyor.

Hemen her sitede ve blogta handikaplar sona yazılır, ancak ben son izlenimin en çok akılda kalan izlenim olduğunu bildiğim için Cooliris’in negatif yönlerini başta yazmayı tercih ettim

Gelelim kurulum ve etkileyici özelliklere;

Kurulum

Cooliris; Firefox, Internet Explorer ve Safari tarayıcılarda, Windows ve Mac platformunda çalışabiliyor. CoolPreviews isimli formatını ise Linux’ta da kullanabiliyorsunuz.

• Firefox’ta kurulum için
• Internet Explorer’da kurulum için
• Safari’de kurulum için

adreslerini ziyaret edebilirsiniz.

Kullanım

Cooliris’i tarayıcınızın sağ üst köşesinde beliren logosuna bir kez tıklamak suretiyle aktive edebiliyorsunuz. Ayrıca tarayıcınızda, eğer Cooliris’i destekleyen bir sitedeyseniz, resimlerin, videoların yanında yine Cooliris logosu beliriyor.

Siz butona tıkladıktan sonra bambaşka bir dünyaya giriyorsunuz. Farenizin tekerleğini ileri geri döndürmeniz bütün ekranı yakınlaştırıyor veya uzaklaştırıyor. Bir resmin üzerine tıklamanız, resmin net ve daha ön planda olmasını sağlıyor. Aşağıdaki şeritte çubuğu sağa sola kaydırmak, sizi 3 boyutlu bir dünyada gezintiye çıkarıyor. İsterseniz yukarıda sağda istediğiniz bir konuda arama yapıp, sonuçlarda gezinti yapıyorsunuz.

Tanıtım Videosu

Sizler için hazırladığım Cooliris tanıtım videosunu aşağıda bulabilirsiniz:

Cooliris Demonstration from Alihan ÇETİN on Vimeo.

Destekleyen Siteler

Cooliris’i hemen hemen bütün popüler siteler desteklemekte. Eğer isterseniz siz de web sitenize Cooliris desteği ekleyebilirsiniz. Aşağıda Cooliris’i destekleyen popüler sitelerden örnekler görebilirsiniz:

Bebo, deviantART ,Facebook, Flickr, Hi5, Google, Yahoo, MySpace, Photobucket, Picasa, YouTube

Son Sürüm

Cooliris ‘in güncel sürümü 1.9 ‘da yeni özellikler sunulmuş durumda: 3 boyutlu gezintinizin kaç satırdan oluşacağı, kişisel arkaplan resminiz, akan duvarın açısı, hızı, vb.

Cooliris artık iPhone ‘da da kullanılabiliyor. Bir göz atın !

Bu harika eklentiyi, RAM ‘iniz el verdiğince kullanmanızı tavsiye ediyorum.

favicon.ico ‘yu Azizce’ye koyduktan sonra aklıma geldi (hızlı düşünmüşüm değil mi :p) bunun internette sihirbazı, kolayca yapılabilecek aracı falan var mıdır diye. Araştırdım biraz sonra favicon.ico Generator isimli siteyi buldum. Harika! Hareketli faviconlar dahi yapabiliyorsunuz. Mesela sağdan sola kayan ya da yukarıdan aşağı ya da bunların tersi. Pikseller devleştirilmiş bir araçla karşımıza çakıyor. faviconlar 16 pixeldir, buda 16×16 kare eder.

Araç üzerinde gayet kolay bir şekilde oynayabiliyorsunuz. İsterseniz yarattığınız favicon.ico ‘yu sitede paylaşabiliyorsunuz. Şiddetle tavsiye ediyorum.

Ubiquity for Firefox from Aza Raskin on Vimeo

Ubiquity kendi başına bir dil, komutlarınızı yazarak veriyorsunuz. Ancak farklı bir dil değil, bildiğiniz(!) ingilizce. Endişe etmeyin, muhtemelen Ubiquity ingizlicesini hepimiz biliyoruzdur

Hayfi biraz örnek verelim:

• email to arkadasim (mesela sayfada çıkmış arama sonuçlarından seçtiklerimizi gönderiyoruz)
• wikipedia ubiquity (wikipedia ‘da ubiquity ‘yi aratıyoruz)
• weather istanbul (İstanbul ‘un hava raporuna bakıyoruz)
• google alihan çetin (Google ‘da Alihan Çetin ‘i aratıyoruz)
• map istanbul,turkey (Google Maps ‘te İstanbul ‘u aratıyoruz)

Tabiki bu üç beş komutla herşey bitmiyor. Ubiquity açık kaynaklı bir yazılım, siz kendi komutlarınızı bir kaç satır Javascript ile oluşturabiliyorsunuz. Yani geliştirmeye açık bir yazılım. Zamanla “büyük” tabir ettiğimiz siteler de komutlarını yazdıkça, Ubiquity eklenti olmaktan çok, Firefox ‘un yeni sürüm sürprizi olmaya aday olacaktır.

Haydi birde kendimiz nasıl komut yaparız onu görelim:

1 2 3 4 5 6

CmdUtils.CreateCommand({ name: "merhaba", execute: function() { displayMessage( "Merhaba, Dünya!" ); } })

“merhaba” komutunu verdiğimizde Ubiquity bize “Merhaba Dünya!” yazan bir pencere açacaktır.

Unutmamak lazım;

Ubiquity, Firefox 3 ve üstü sürümlerde çalışmaktadır.

Internette dolaşırken, özellikle yabancı websitelerinde (henüz Türk olan bir sitede göremedim) sıklıkla rastlamaya başladığım bir olgu vardı: OpenID

Merak ettim ve araştırdım. Güzel şeyler okudum, uygulamalar gördüm ve öğrendiklerimi sizlerle paylaşmak istedim. İleride sıklıkla karşılaşabileceğinizi tahmin ediyorum, bu açıdanda size büyük kolaylık sağlayacaktır.

OpenID Nedir?

OpenID internet üzerinde tek bir kimlik kullanmanıza olanak sağlayan dijital kimlik kartınızdır. OpenID sistemini destekleyen websitelerinde üyelik işlemleri, e-posta doğrulamaları gibi zahmetlerden kurtulmanızı sağlar. Aynı şekilde bu hizmeti veren sitelerede spamlerden kurtulma, güvenlik sorunlarının giderilmesi gibi birçok kolaylık sunar.

OpenID tamamen açık kaynaklıdır ve geliştirilebilir. Model olarak açık kaynaklı yazılımları örnek almıştır.

OpenID ‘nin kurucusu Brad Fitzpatrick şu şekilde bir açıklama yapmıştır:
Kimse buna (OpenID) sahip olamaz ve üzerinden kazanç sağlayamaz.

OpenID ‘yi Nerelerde Kullanabilirim?

OpenID ‘yi şu anda sayısı 10 bin’i geçmiş olan ve bu sayının hızla arttığı websitelerinde kullanabilirsiniz. Aşağıda bu siteleri arayabileceğiniz çeşitli siteleri bulabilirsiniz:

• myOpenID Site Directory
• The OpenID Directory

OpenID Nasıl Çalışıyor?

OpenID kullanılan sitelerde giriş/kayıt formları çok basittir ve sadece OpenID kimliğinizi girip “Gönder” düğmesine basmanızı gerektirir. Örneğin:

<form method="post">OpenID 'niz ile giriş yapın:
<input name="id" size="30" type="text" />
<input name="submit" type="submit" value="Gönder" />
</form>

Siz kimliğinizi gönderdikten sonra bulunduğunuz sitenin görevi OpenID sunucusu ile yapacağınız şifre doğrulama işlemi için sizi yönlendirmektir. Site ancak, doğruysa “true“, yanlışsa “false” dönecek sonucu yorumlayabilir. Elbette bilgileriniz doğruysa giriş yapmış yada üye olmuş olursunuz.

OpenID ‘yi Nereden, Nasıl Alabilirim?

Aslında çoktan bir OpenID almış olabilirsiniz Eğer aşağıdaki servislerden birini kullanıyorsanız, bir OpenID ‘niz var demektir:

• AOL

• openid.aol.com/görünenadınız

• Blogger

• blogadı.blogspot.com

• Flickr

• www.flickr.com/photos/kullanıcıadı

• LiveDoor

• profile.livedoor.com/kullanıcıadı

• LiveJournal

• kullanıcıadı.livejournal.com

• Orange (France Telecom)

• http://openid.orange.fr/

• SmugMug

• kullanıcıadı.smugmug.com

• Technorati

• technorati.com/people/technorati/kullanıcıadı

• Vox

• üye.vox.com

• Yahoo

• http://openid.yahoo.com

• WordPress.com

• kullanıcıadı.wordpress.com

Şayet eğer bir OpenID ‘niz yoksa veya başka bir OpenID almak istiyorsanız benim tavsiyem MyOpenID olacaktır. Diğer OpenID sağlayıcılarından bazıları ise:

• ClaimID
• myID.net
• myVidoop
• VeriSign’s Personal Identity Provider

Sonuç ve Kişisel Değerlendirme

OpenID kullandığım bir kaç site mevcut ve hakikaten hem kullanıcıya hem kullandıran siteye büyük kolaylık sağlıyor. Ancak aklıma güvenlikle ilgili sorular takılmadı değil. Sonuçta OpenID girişlerinizi yaptığınız sitelerde bir yönlendirme söz konusu. Yani karşınıza OpenID sunucusundan bir şifre girme talebi çıkacak. Neden bu noktada ciddi güvenlik problemi yaşanmasın ki? Bunu aşmak için biraz dikkatli olmak yeterli aslında (SSL sertifikasını kontrol etmek gibi). Ancak asıl soru işareti, OpenID sunucusunun da bir veritabanı olması ve o veritabanınıda görebilenlerin olması Yani bilgilerimizi tutuyor. Bu noktada OpenID şifrelerimizin ciddi anlamda şifrelendiğini öğrendim. Yani ele geçirilmesi, şifremizin ele geçirildiği anlamına gelmiyor.

Yinede güvenliğin çok yüksek olmasının gerektiği sitelerde (örneğin alışveriş siteleri) kullanılmasının sakıncalı olduğunu düşünüyorum. Hele kredi kartı bilgilerim tutuluyorsa…

Ancak OpenID ‘nin bloglar, forumlar, sosyal topluluklar , vb. sistemlerde mükemmel bir rahatlama sağlayacağını (çift taraflı) ve hızla yayılacağını tahmin ediyorum.

İlerideki OpenID yazımda OpenID altyapısının sitelere kurulumu, sitenizin OpenID klasörüne kaydı gibi konulara değinmeye çalışacağım.

İlk önce bilmeyenler için Google Talk nedir?
Google Talk, Google ‘ın online sohbet programıdır. MSN Messenger, Jabber, AOL IM, Yahoo! Messenger, ICQ online sohbet programlarına örnek olarak gösterilebilir.

Google Talk ‘u nereden edinebilirim (indirebilirim) ?
Google Talk‘u http://www.google.com/talk/intl/tr/ adresinden indirip kullanabilirsiniz. Ücretsiz bir yazılımdır. Elbette ürünü kullanabilmek için bir Gmail hesabınızın olması gerekir.

Google Talk, MSN Messenger yazılımına göre çok daha güvenli olan, sürekli hacklenip sağa sola sizdenmiş gibi spam mesajlar atılmasınıda güçleştiren bir programdır. Zevklidir, kompakttır, yazışmalarınızı Gmail hesabınızda sohbet alanında saklar, gerekirse, “söyleyeceğin heyşey aleyhinizde delil olarak kullanılacaktır” demenize olanak tanır. Ayrıca ne yazıştığınızı anlaşılmayacak hale getiren tuhaf msn ikonlarından kurtulmanızı sağlar. Örneğin çalışıyordum yazınca kafasını vura vura kanatan bir adam resminin yanında dum çıkması gibi.

Evet, asıl mevzuya gelelim. Web 2.0 deyin 3.0 deyin yetmezse 4,5 – 0 bile diyebilirsiniz. Ancak adamlar yapmış Google, Google Talk hizmetini, web sitenize, blogunuza, forumunuza, nereye isterseniz oraya, koymanıza olanak sağlamış. Diyelim ki siz online sınız ve konuşma durumunuz uygun. Sitenize gelen ziyaretçi Google Talk baloncuğuna tıklayınca sizinle sohbet etmeye başlıyor, tabi isterseniz… Süper değil mi ?

Eğer durumunuz online ise ancak meşgulseniz, sitenizdeki sohbet durumu otomatik olarak güncellenecek ve sizinle sohbet etmek, siz uygun olana kadar mümkün olmayacaktır.

Google bu uygulamaya ” Google Talk chatback badge ” yani Google Talk Geri Sohbet Künyesi adını vermiş. Gmail hesabınız ile giriş yapıp künyenizi kolayca edinebilirsiniz. İsterseniz gerçek adınızı bile kullanmadan bir rumuz ile yazışabilirsiniz. Elbette Gmail adresiniz de görüntülenmiyor. Mükemmel özelliklerden biriside grup sohbete olanak tanıması. İsterseniz sitenizdeki tüm sohbet eden ziyaretçileri bir araya toplayıp mIRC usulü görüşebilisiniz.

Açıkçası siteler ve forumlar için sohbet (chat) yazılımı satanlar, dağıtanlar, yazanlar bu uygulamadan sonra ne düşünecekler tahmin edebiliyorum Muhtemelen 6 ayı bulmadan her sitede bir sohbet odası göreceğiz…

Uygulamayı Siteme Nasıl Kuracağım?

• Önce Google Talk adresine gidin
• New! Chatback başlığı altında Let visitors to your site chat with you adresine tıklayın
• Google hesabınıza giriş yapın
• Karşınıza çıkan sayfada istediğiniz görünüm ayarlarını yapıp <iframe></iframe> imlerini içeren kutucuktaki kodları kopyalayarak web sitenizdeki istediğiniz alana yapıştırın.
• Google Talk ‘ta online olun ve bekleyin
• Arzu ederseniz sitenizden sohbet penceresine tıklayarak kendinizle deneme sohbetleri yapın.
• Yardım için Google Talk Help adresine başvurabilirsiniz.

Örnek uygulamayı Azizce ‘ye kurduğum haliyle inceleyebilirsiniz.